THIÊN NHIÊN VÀ CON NGƯỜI TRONG BÀI THƠ “TRÀNG GIANG” – HUY CẬN

THIÊN NHIÊN VÀ CON NGƯỜI TRONG BÀI THƠ “TRÀNG GIANG” – HUY CẬN

Trước Cách mạng, thơ Huy Cận luôn đậm một nỗi buồn. Có những trang man mác nỗi cô đơn, cũng có những bài in sâu vào lòng bạn đọc với nỗi buồn đến khôn nguôi. Đọc thơ Huy Cận, thứ mà ta nhìn thấy đâu chỉ là những bức chân dung tiêu điều của thiên nhiên mà đó còn là những dòng tâm sự đầy muộn phiền của nhà thơ. Ta thấy được điều đó qua bài thơ tiêu biểu của ông – Tràng giang.

“Sóng gợn tràng giang buồn điệp điệp,
Con thuyền xuôi mái nước song song,
Thuyền về nước lại, sầu trăm ngả;
Củi một cành khô lạc mấy dòng.”

Gió chiều thu nhẹ thổi, mặt sông Hồng đầy những con sóng nhỏ lăn tăn. Con sóng buồn của quê hương, con sóng da diết những nỗi nhớ của người con xa quê đang trong dòng cảm xúc dạt dào. Một con thuyền xuôi theo dòng nước, chậm rãi, nhẹ nhàng, âm thầm và lặng lẽ. Những con sóng nhỏ bé đẩy nhẹ thuyền đi, cứ im lặng như đang chìm trong một nỗi buồn không tên. Cành khô nơi mặt nước theo gió mà đi, chẳng hay biết đến mình sẽ đi đâu. Cành khô bơ vơ, lạc lối giữa dòng đời. Nhuốm một màu sắc buồn đến thê lương, cảnh sông Hồng gợi cho nhà thơ những suy nghĩ về cuộc đời và số phận con người. “Một cành khô” nhưng “lạc mấy dòng”, ấy chính là những con đường tối tăm mà kiếp người phải đi. Đi rồi lạc giữa bao ngã rẽ, lòng người lại càng buồn, càng nhớ quê. Từ “điệp điệp”, “song song” kết hợp với chữ “sầu” đã vẽ ra một bức tranh thiên nhiên buồn miên man, lại khiến lòng Huy Cận đắm chìm trong nỗi nhớ nhà.

“Lơ thơ cồn nhỏ gió đìu hiu,
Đâu tiếng làng xa vãn chợ chiều.
Nắng xuống, trời lên sâu chót vót;
Sông dài, trời rộng, bến cô liêu.”

Bức tranh thiên nhiên lại hiện ra trong con mắt của cái “tôi” trữ tình. Những bãi bồi nhỏ thưa thớt bên bờ sông Hồng trong gió chiều nhìn đến quạnh hiu. Nơi xa xa, chợ chiều đã vãn khách, chẳng còn mấy bóng người qua lại nơi bãi bồi quê hương. Cảnh vật hiện lên trong tầm mắt Huy Cận như một thứ gì đó mơ hồ không rõ. Nắng tắt dần trong bóng chiều để lại một khoảng trời đỏ rực mênh mang, lòng người lại càng sầu muộn. Từ láy “chót vót” được đặt cuối câu thơ như càng tô đậm vẻ hoang sơ của thiên nhiên, gợi cho con người biết bao tâm sự. “Sông dài, trời rộng” chính là một khoảng không gian mênh mông đến rợn ngợp, mà nơi đó bến đò chẳng còn bóng một ai. Bến buồn trong cô đơn, con người buồn trong nỗi nhớ nhà.

“Bèo dạt về đâu, hàng nối hàng;
Mênh mông không một chuyến đò ngang.
Không cầu gợi chút niềm thân mật.,
Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng.”